‘I’m not a musician and I play music.

It’s a weird thing’

Men kan wel stellen dat muziek mij de afgelopen vier/vijf jaar beheerst heeft en dat nu nog steeds doet. Studie, familie/vrienden, kerk, competitieve denkspelletjes (door de niet-ingewijden games genoemd) en andere hobby’s hebben hun weerslag op mijn tijdbesteding, maar waar ik niet elke dag bezig ben met studeren en/of sociaal doen, investeer ik wel dagelijks wat van die kostbare tijd in muziek. Muziek luisteren, muziek maken, nadenken over muziek, plannen maken voor muzikale uitstapjes, elke dag is er wel wat te doen in het kader van muziek. Vanwaar komt die passie? Hieronder een poging om uit te leggen waarom muziek zo geweldig is.

Wat is muziek? Er bestaan vele antwoorden op deze vraag, van het wetenschappelijke ‘muziek is het gericht coördineren van geluiden tot een harmonisch geheel voor het plezier van de luisteraar’ tot het emotionele antwoord van een fan: ‘Muziek is mijn leven!’. Volgens mij is muziek allereerst een expressiemiddel. Een manier om gevoelens te uiten, als woorden niet toereikend zijn. Het bijzondere van muziek als expressiemiddel is dat het niet nodig is om eigen muziek te schrijven om zichzelf te uiten. Men kan zijn of haar eigen gevoelens uiten door te luisteren naar muziek die door totaal iemand anders is gemaakt. Met taal, het voor de hand liggende expressiemiddel, lukt dit ook wel, denk aan poëzie, maar dan moet de ontvangende partij wel de taal kunnen spreken/lezen. Muziek is daarin zeer simpel. Deze tweescheiding is echter nergens voor nodig, getuige minstens vierduizend jaar aan muziekgeschiedenis waarin tekst op muziek werd gezet, om van beide middelen te kunnen profiteren. Muziekstukken zoals de Mattheüs Passion, Stairway to Heaven en ook ‘Happy’ van Pharrell Williams laten de kracht zien van het mixen van muziek en taal.

Muziek brengt de meeste mensen op deze manier al genoeg voldoening. Muziek luisteren omdat het lekker voelt, omdat het aansluit bij de emotionele toestand van de luisteraar. Muziek luisteren omdat het de goede beat geeft voor een gaaf dansfeest[1]. Maar muziek biedt veel en veel meer. Om de vergelijking met taal nog eens te maken, men kan de boeken blijven lezen waar men zich in kan inleven, die goed te lezen zijn omdat men zich er goed bij voelt. Maar men kan dit verder trekken. Boeken lezen omdat ze interessant geschreven zijn, omdat men ten eerste de kunstig in elkaar gewoven zinnen wil bewonderen. Dit gebeurt ook in de muziek. Dus niet alleen muziek luisteren omdat het ‘klikt’ met hoe je je voelt, maar ook omdat het goed in elkaar zit en/of omdat het moeilijk te spelen is, en je dus de vaardigheid van de muzikant bewondert. Muziek luisteren op deze manier vereist enige oefening, zoals men ook bij het lezen van literatuur enige oefening nodig heeft. Het levert twee mooie dingen op, namelijk het meer gaan waarderen van de muziek waar men altijd al naar luisterde, omdat de muziek een diepere intellectuele laag krijgt. En, men leert te luisteren naar andermans muziek en dat op een bepaald niveau te leren waarderen. Het bovenstaande proces is voor iedereen anders. Sommige muziekliefhebbers zullen verklaren dat ze nu van ‘alle’ muziek houden, terwijl anderen het nog steeds bij hun eigen smaak houden maar wel meer waardering hebben gekregen voor andere muziek.

En dan nog heeft muziek meer te bieden. Tot nu toe is alleen de passieve kant van muziek belicht. Het zelf doen, zelf een instrument in de hand nemen geeft een, zo mogelijk, nog diepere laag aan muziek. Het ontdekken van alle regels die in de muziek gelden, maar uiteindelijk ook hoe makkelijk men met die regels kan omgaan, is een nieuwe wereld die opengaat voor de beginnende speler. Het zelf muziek spelen is echter een stuk op zich waard, wat ik de komende tijd hoop te schrijven, dus ik laat het hierbij.

Ik nodig u uit om verder te kijken dan uw neus lang is en de wondere wereld van de muziek verder in te gaan. Neem ook de tweede stap en ga nadenken over wat u luistert. Muziek luisteren omdat het geweldig klinkt lijkt genoeg, maar er is nog veel meer, dat kan ik u verzekeren.

[1] Dit is een observatie, er wordt dus niet gesproken uit eigen ervaring.

Jaco van Leeuwen